دستگاه پوز چیست؟ آشنایی با کارتخوان، انواع و نحوه کار آن
تیم تحریریه پرداخت بانانتشار: به روزرسانی: زمان مطالعه: ۷ دقیقه
دستگاه پوز یا کارتخوان ابزاری است که اطلاعات کارت بانکی مشتری را می خواند، تراکنش را از طریق شبکه پرداخت کشور به بانک صادرکننده کارت می فرستد و پس از تأیید، مبلغ را به حساب فروشنده منتقل می کند. برای دیدن مدل های موجود می توانید سری به فروشگاه دستگاه های کارتخوان بزنید.
- کارتخوان کارت را می خواند، تراکنش را رمزگذاری می کند و پاسخ بانک را به صورت رسید چاپ می کند.
- دو مسیر برای داشتن دستگاه وجود دارد: پوز امانی بانکی و کارتخوان شخصی (خریدنی).
- انواع اصلی شامل سیار، ثابت (رومیزی) و اندرویدی است.
- برای مدل های سیار، پشتیبانی از شبکه 4G امروز یک ضرورت است.
- هر دستگاه از طریق یک شرکت PSP به حساب بانکی شما متصل می شود.
دستگاه پوز دقیقاً چه کاری انجام می دهد؟
واژه پوز از عبارت Point of Sale به معنای "نقطه فروش" گرفته شده است. در ایران به آن کارتخوان یا دستگاه کارت کش هم می گویند. هر پوز یک پایانه فروش است که شماره پایانه و کد پذیرنده مخصوص به خود دارد و در شبکه پرداخت کشور شناخته می شود. وقتی مشتری کارت می کشد، چند مرحله در کمتر از چند ثانیه پشت سر هم انجام می شود:
- خواندن کارت: دستگاه اطلاعات کارت را از نوار مغناطیسی، تراشه (چیپ) یا در مدل های مجهز، به صورت بدون تماس دریافت می کند.
- دریافت رمز و رمزگذاری: مشتری رمز اول (رمز کارت) را روی صفحه کلید وارد می کند و دستگاه اطلاعات را رمزگذاری شده ارسال می کند.
- عبور از سوئیچ PSP و شاپرک: درخواست ابتدا به سوئیچ شرکت ارائه دهنده خدمات پرداخت (PSP) و سپس به شبکه شاپرک می رسد.
- بررسی در بانک صادرکننده: بانک صاحب کارت موجودی، اعتبار کارت و درستی رمز را بررسی می کند.
- صدور پاسخ و رسید: نتیجه به دستگاه برمی گردد و رسید موفق یا ناموفق چاپ یا نمایش داده می شود.
مبلغ تراکنش های موفق در پایان چرخه تسویه، به صورت تجمیعی به حسابی که به دستگاه متصل است واریز می شود. جزئیات این چرخه را در راهنمای زمان واریز پول کارتخوان و گزارش گیری توضیح داده ایم. نظارت بر کل این شبکه بر عهده شاپرک است که فهرست PSPهای مجاز را هم منتشر می کند.
کارتخوان بانکی و کارتخوان شخصی چه فرقی دارند؟
بسیاری از کسب وکارها در شروع کار نمی دانند باید دستگاه را از بانک بگیرند یا خودشان بخرند. جدول زیر تفاوت های اصلی را نشان می دهد؛ جزئیات هر بانک ممکن است متفاوت باشد.
| موضوع | کارتخوان بانکی (امانی) | کارتخوان شخصی (خریدنی) |
|---|---|---|
| مالکیت | متعلق به بانک یا PSP | متعلق به خریدار |
| هزینه اولیه | معمولاً بدون هزینه خرید، ولی با شرایط | پرداخت قیمت دستگاه |
| شرط تراکنش | اغلب حداقل گردش ماهانه دارد | شرط گردش برای نگه داشتن دستگاه ندارد |
| زمان دریافت | بسته به بررسی بانک، از چند روز تا چند هفته | معمولاً چند روز کاری |
| انتخاب مدل | محدود به موجودی بانک | آزاد، از میان مدل های تأییدشده |
اگر گردش حساب بالایی دارید، دریافت دستگاه از بانک گزینه منطقی است؛ برای نمونه می توانید شرایط دریافت کارتخوان از بانک ملت یا روند گرفتن پوز بانک ملی را ببینید. فهرست کامل را هم در صفحه کارتخوان بانک ها جمع کرده ایم. وقتی بانک ها از "کارتخوان رایگان" صحبت می کنند، منظور دستگاه امانی است که معمولاً به پذیرندگان پرتراکنش و واجد شرایط داده می شود؛ درباره شرایط آن در صفحه کارتخوان سیار رایگان بیشتر بخوانید.
انواع دستگاه پوز کدام اند؟
کارتخوان سیار
دستگاهی کوچک، باتری دار و قابل حمل است که با سیم کارت یا وای فای کار می کند. برای پیک ها، فروشندگان نمایشگاهی، تاکسی ها و هر کسی که باید کنار مشتری حاضر شود مناسب است. مدل های متنوع را در دسته کارتخوان های سیار می توانید مقایسه کنید؛ مدلی مثل کارتخوان SZZT i90 با پشتیبانی 4G نمونه ای از دستگاه های امروزی این دسته است.
کارتخوان ثابت (رومیزی)
روی پیشخوان قرار می گیرد و معمولاً با کابل شبکه (LAN) یا خط تلفن به اینترنت وصل می شود. پایداری اتصال بالایی دارد و برای سوپرمارکت ها، داروخانه ها و فروشگاه های ثابت انتخاب خوبی است. دسته کارتخوان های رومیزی و مدل پرکاربرد استوکی مثل Verifone VX520 کارکرده را ببینید (موجودی را استعلام کنید).
کارتخوان اندرویدی
این دستگاه ها سیستم عامل اندروید، صفحه لمسی و امکان اجرای برنامه های تأییدشده PSP را دارند. برای کسب وکارهایی که به صدور فاکتور، مدیریت موجودی یا فروش باشگاه مشتریان نیاز دارند مناسب ترند. دسته کارتخوان اندرویدی و مدل PAX A920 از گزینه های شناخته شده اند. اگر بین این دو نوع مردد هستید، مقاله مقایسه پوز اندرویدی و کلاسیک کمک تان می کند.
کارتخوان ها از چه راهی به شبکه وصل می شوند؟
| نوع اتصال | مناسب برای | نکته |
|---|---|---|
| سیم کارت (2G، 3G یا 4G) | دستگاه های سیار | مدل های 4G در شرایط فعلی شبکه پایدارترند |
| وای فای | سیار و اندرویدی در محیط ثابت | به کیفیت مودم محل وابسته است |
| LAN (کابل شبکه) | کارتخوان ثابت | پایدارترین اتصال در فروشگاه |
| خط تلفن (Dial-up) | مدل های ثابت قدیمی تر | سرعت کمتر و در حال کنار رفتن |
از تابستان ۱۴۰۴ اتصال 2G کارتخوان ها در بخش بزرگی از کشور قطع یا محدود شد و حدود دو میلیون دستگاه قدیمی فقط 2G از کار افتادند. اگر دستگاه شما هم با این مشکل روبه روست، راهنمای قطع شدن کارتخوان های 2G و راه های اتصال دوباره را بخوانید. برای انتخاب سیم کارت مناسب هم راهنمای سیم کارت مخصوص کارتخوان آماده است.
چه امکاناتی روی دستگاه پوز در دسترس است؟
- خرید و دریافت وجه با کارت های عضو شبکه شتاب
- مانده گیری کارت برای مشتری
- پرداخت قبض و خرید شارژ (بسته به نرم افزار PSP)
- گزارش گیری روزانه، ریز تراکنش و چاپ مجدد رسید
- در برخی PSPها، خدمات جانبی مانند خرید با کالابرگ
امکانات دقیق هر دستگاه به نرم افزاری بستگی دارد که PSP روی آن نصب می کند. برای فروش آنلاین به جای کارتخوان به درگاه پرداخت اینترنتی نیاز دارید، و کش لس یا خودپرداز غیرنقدی هم با وجود نام مشابه، کارتخوان فروشگاهی نیست. برای آشنایی با این شرکت ها، صفحه شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت را ببینید.
پیش از خرید، مطمئن شوید مدل موردنظر مورد پذیرش PSP دلخواه شما است و از شبکه 4G پشتیبانی می کند. دستگاهی که PSP آن را تعریف نکند، حتی اگر نو باشد، قابل اتصال به حساب نیست.
هنگام انتخاب کارتخوان به چه نکاتی توجه کنیم؟
- نوع کسب وکار: اگر جابه جا می شوید مدل سیار، و اگر پشت پیشخوان هستید مدل ثابت یا اندرویدی را در نظر بگیرید.
- شبکه ارتباطی: مدل 4G و وای فای دار انعطاف بیشتری دارد.
- باتری و چاپگر: برای کار بیرون از مغازه، ظرفیت باتری و سرعت چاپ رسید اهمیت زیادی دارد.
- نو یا استوک: دستگاه استوک تست شده ارزان تر است، اما باید از سالم بودن و قابلیت اتصال آن مطمئن شوید؛ مقاله مقایسه کارتخوان نو و استوک را ببینید.
- برند و پشتیبانی: برندهای رایج قطعات و پشتیبانی در دسترس تری دارند؛ برای نمونه محصولات کارتخوان های PAX در ایران گسترده اند.
برای مقایسه مشخصات چند مدل کنار هم، از ابزار مقایسه کارتخوان ها استفاده کنید.
چگونه صاحب دستگاه پوز شویم؟
- حساب بانکی فعال به نام خودتان داشته باشید و شماره شبا را آماده کنید.
- پرونده مالیاتی خود را تشکیل دهید؛ اتصال هر پوز به پرونده مالیاتی الزامی است.
- مدارک هویتی و مدرک محل فعالیت را جمع کنید؛ فهرست کامل در راهنمای مدارک لازم برای گرفتن کارتخوان آمده است.
- تصمیم بگیرید دستگاه امانی بانکی می خواهید یا دستگاه شخصی.
- درخواست خود را از طریق فرم درخواست کارتخوان ثبت کنید تا کارشناسان برای انتخاب مدل و اتصال به حساب راهنمایی تان کنند.
در خرید دستگاه شخصی، راه اندازی و اتصال به حساب بانکی از طریق PSP انجام می شود؛ ارسال ظرف ۱ روز کاری انجام می شود و زمان رسیدن به دست شما به شهر مقصد بستگی دارد.
مشاوره تلفنی با کارشناس کارتخوان
شنبه تا چهارشنبه ۸ تا ۱۷، پنجشنبه ۸ تا ۱۴:۳۰
محدودیت ها و نکات نگهداری دستگاه پوز
کارتخوان به برق، شبکه و به روزرسانی نرم افزار وابسته است. اگر نسخه نرم افزار قدیمی بماند، ممکن است PSP آن را از سرویس خارج کند. همچنین تطابق نداشتن اطلاعات پرونده مالیاتی با دستگاه می تواند باعث خطاهایی مثل "پذیرنده نامعتبر" شود. کاغذ رسید را در جای خشک نگه دارید، دستگاه را از ضربه و رطوبت دور کنید و در صورت بروز خطا، پیش از هر اقدامی کد خطا را یادداشت کنید تا پشتیبانی سریع تر مشکل را تشخیص دهد.
کارتخوان نو بهتر است یا استوک؟
دستگاه استوک، کارتخوانی است که قبلاً استفاده شده و پس از بازبینی فنی دوباره عرضه می شود. مزیت اصلی آن قیمت کمتر است، اما باید از چند نکته مطمئن باشید: سالم بودن باتری و چاپگر، فعال بودن نسخه نرم افزاری مورد پذیرش PSP و پشتیبانی از شبکه ای که در منطقه شما پوشش دارد. دستگاه نو عمر مفید بیشتری دارد و برای کسب وکارهای پرتراکنش انتخاب مطمئن تری است؛ در فروشگاه ما هر دو نوع ۱ سال گارانتی شرکتی و ۷ روز مهلت تست دارند. در هر دو حالت، خرید از فروشنده ای که دستگاه را تست و به حساب شما متصل می کند، دردسر راه اندازی را کم می کند.
در مجموع، دستگاه پوز امروز جزو ابزارهای پایه هر کسب وکار است. با شناخت انواع دستگاه، روش اتصال و تفاوت پوز بانکی و شخصی، می توانید انتخابی کنید که هم با بودجه و هم با شیوه کار شما سازگار باشد.
دستگاه های مرتبط با این مطلب
سؤالات متداول
پوز بانکی با کارتخوان شخصی چه تفاوتی دارد؟
پوز بانکی را بانک یا شرکت PSP به صورت امانی در اختیار شما می گذارد و مالکیت آن نزد همان مجموعه می ماند؛ معمولاً هم شرط حداقل تراکنش دارد. کارتخوان شخصی را خودتان می خرید، مالک آن هستید و فقط برای اتصال به حساب و پشتیبانی نرم افزاری به یک PSP وصل می شود.
آیا برای داشتن دستگاه پوز حتماً جواز کسب لازم است؟
جواز کسب یکی از مدارک رایج است، اما بسته به بانک و PSP ممکن است اجاره نامه، استشهاد محلی یا مدرک دیگری که محل فعالیت را نشان دهد پذیرفته شود. پیش از ثبت درخواست بهتر است فهرست مدارک را از بانک یا PSP موردنظر بپرسید.
کارتخوان سیار با چه اینترنتی کار می کند؟
بیشتر کارتخوان های سیار با سیم کارت و اینترنت همراه کار می کنند و بسیاری از مدل ها وای فای هم دارند. از تابستان ۱۴۰۴ اتصال 2G کارتخوان ها در بخش بزرگی از کشور قطع یا محدود شده است؛ پس هنگام خرید مدلی با پشتیبانی از 4G انتخاب کنید.
دستگاه پوز اندرویدی چه مزیتی نسبت به مدل کلاسیک دارد؟
پوز اندرویدی صفحه لمسی بزرگ تر، سرعت پردازش بیشتر و امکان نصب برنامه های تأییدشده PSP را دارد و برای فروشگاه هایی که حسابداری یا فروش آنلاین دارند مناسب تر است. مدل های کلاسیک ساده تر، ارزان تر و معمولاً باتری بادوام تری دارند.
پول تراکنش های کارتخوان چه زمانی به حساب واریز می شود؟
مبلغ تراکنش ها طبق چرخه تسویه شاپرک و بانک، به صورت تجمیعی و پس از کسر کارمزد به حساب متصل به دستگاه واریز می شود. زمان دقیق به روزهای کاری و تعطیلات بستگی دارد و بهتر است آن را از PSP خود بپرسید.